Uit een rapport van de Europese Commissie dat in mei 2004 verscheen⁽¹⁾, blijkt dat de Europese actieve bevolking tegen 2010 zou beginnen afnemen, terwijl de verhouding van afhankelijke senioren fors zal beginnen toenemen. Deze samenloop van omstandigheden stelt ons voor een dilemma, vermits het arbeidsvolume van cruciaal belang is voor de toekomstige economische en sociale welvaart van Europa. Een inkrimping van het aantal arbeidskrachten in de loop van de volgende twintig jaar zou inderdaad het groeipotentieel afremmen. Tenzij deze afname zou worden gecompenseerd door een versnelde productiviteitsgroei op lange termijn, zo stelt het rapport. Het rapport pleit bijgevolg onder andere voor een immigratiebeleid dat een afdoend antwoord biedt op de vergrijzing van de bevolking. Ietwat verrassend in een context waar sinds jaren wordt volgehouden dat “volledige werkgelegenheid utopie is”!
“Toch niet zo verrassend”, stelt Pieter Timmerman, directeur van het VBO, het Verbond van Belgische Ondernemingen, “vermits Europese en Belgische demografische statistieken in die richting wijzen. Als we onze levensstandaard en welvaart willen handhaven, moeten we een zeker actief bevolkingsniveau aanhouden”.
Zoals blijkt uit het rapport van de EC, zal het totale arbeidspotentieel dalen, zelfs wanneer de EU het in Lissabon vooropgestelde tewerkstellingsniveau van 70% zou halen tegen 2010. Besluit: na 2010 kan de tewerkstelling alleen maar stijgen indien de immigratie toeneemt, indien het lokale tewerkstellingsniveau blijft klimmen of wanneer beide factoren tegelijk voorkomen. “Ofwel mobiliseren we ‘het reservepotentieel’ dat hier nog aanzienlijk is (bijna één miljoen arbeidskrachten!), door werklozen op de arbeidsmarkt te introduceren, door deeltijds werk te verlengen en door meer vrouwen aan te spreken, ofwel wenden we ons tot allochtonen. Blijft echter de vraag of deze ‘Belgische arbeidsreserve’ zogenaamde moeilijke jobs zou aanvaarden zoals in de bouwnijverheid bijvoorbeeld, waar een nijpend tekort aan werkkrachten heerst”, verduidelijkt Pieter Timmerman.
Is de geschiedenis zich aan het herhalen? “Dat is moeilijk te zeggen, maar het staat vast dat indien we er niet in slagen de momenteel niet-actieve Belgische werkkrachten in het arbeidscircuit in te schakelen, we immigratie zullen moeten overwegen. De context is echter niet helemaal dezelfde als in de jaren ‘50-‘60, waar andere factoren, zoals een daling van het geboortecijfer, het probleem aanwakkerden”. Last but not least voegt het rapport van de EC er nog aan toe dat een toenemende immigratie tevens een positieve impact zou hebben op het vernieuwingsvermogen. Velen zijn er inderdaad van overtuigd dat de recente economische ontwikkelingen in de Verenigde Staten en Japan gedeeltelijk kunnen worden verklaard door hun immigratiedynamiek.

Meer info:
(1) http://europa.eu.int/